ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
مقدمه 13
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
أسباب من شيفتهء سرگردان * بىمنت مخلوق ميسر گردان اينك مقدمهئى در تذكر ببعضى از مطالب لازمه نوشته و بعدا شروع بأصل منظور خواهيم نمود ، و اين مقدمه مشتمل بر چندين فصل خواهد بود . فصل اول كسانى كه ما احوالشان را در عنوانى مستقل خواهيم نوشت ؛ چنانكه تذكر داديم آنهائى مىباشند كه احوالشان كمتر در جايى نوشته شده ، يا اصلا نوشته نشده و آنها از رجال و معاريف و أعيان علمى اين دو مائهء اخيرهء 13 و 14 هجرى قمرىاند ، و چون بناء بمرقومات « ناسخ التواريخ - جلد قاجاريه » و « منتظم ناصرى - جلد سيم » ظهور دولت قاجاريه در سال 1193 يعنى قريب بانقضاء مائهء دوازدهم و ورود در مائهء سيزدهم بوده ، ما اين هفت سال را به عقب رفته و آغاز تاليف اين كتاب را بعنوان سنوات تاريخ هجرى قمرى در شرح احوال كسانى مىگذاريم كه چيزى از تاريخ مرقوم را ( و اگرچه يك روز هم باشد ) درك كرده باشند . و بناء براين براى توضيح و تتميم تاريخ در اينجا مختصرى در شرح ظهور و بروز اين دولت ؛ بدون إعمال هيچ غرض و منظور سياسى و شخصى با هيچ ذى نفسى بيان مىكنيم ؛ و سپس باصل مقصود مىپردازيم ، و چنين گوئيم : سلسله قاجاريه بطورىكه در جلد قاجاريهء « ناسخ » و جلد سيم « منتظم ناصرى » و بعضى از تواريخ ديگر اين خانواده به نظر رسيده ، از نسل قاجار نويان بن سرتاق نويان بن سابا نويان بن جلاير بن نيروناند ، و نژاد قاجار نويان مرقوم بآغوز خان بن قراخان بن مغول خان بن النجه خان بن كيوك خان بن ديب باقوى خان بن ابو لجه خان بن ترك ابن يافث بن نوح عليه السلام مىرسد ، و اين قاجار خان از اعاظم امراى غازان خان بن ارغون خان مغول است ، و همانا اصل يورت و جايگاه خانوادهء ايشان در تركستان بوده ، و در سنه 653 كه هلاكو خان مغول از جانب برادر خود منكوقاآن بروم رفت ، از هر ده خانوار مغول دو خانوار با او برفتند ، و مأمور محافظت حدود و ثغور ممالك روم و شام گشتند ، و از آن جمله اين سلسلهء پدران قاجار بودند ، و ايشان در آن حدود منزل كرده و هماره آنجاها بسر مىبردند ، تا در سنه 803 كه امير تيمور گوركانى به سفر مصر و شام رفت ، حكم كرد تا طوائف